Previous: προφασίζομαιNext: προφασιστέον


πρόφᾰσ-ις, εως, ἡ, (προφαίνω) motive or cause alleged, whether truly or falsely: then, actual motive or cause, whether alleged or not:

I. alleged motive, plea, without implication of truth or falsity, ἐπὶ σμικρῇ π. Thgn.323; νόστου π. γλυκεροῦ κώλυεν μεῖναι Pi. P.4.32; κατὰ θεωρίης πρόφασιν ἐκπλώσας Hdt.1.29; π. ἔχων, ὡς .. Id.6.133; καὶ ἐπὶ μεγάλῃ καὶ ἐπὶ βραχείᾳ π. whether the plea put forward be a trifle or a weighty matter, Th.1.141; τῆς αἰτίας τὴν π. the plea in the case, the basis of the charge, Lys.9.7; τοιαύτας ἔχοντες π. καὶ αἰτίας pleas and motives, Th.3.13; π. ἐπιεικής ib.9; ἀναγκαῖαι Is.4.20, D.54.17; προφάσεις ἀληθεῖς λέγοντος pleading what was in fact true, And.4.17.

2. falsely alleged motive (or cause), pretext, pretence, excuse, π. ἰδίης ἀβουλίης an excuse for .., Democr.119; οὔτε τιν' ἔχων π. οὔτε λόγον εὐτράπελον Ar.V.468 (lyr.); καλλίστην εἶναι π., τιμωρεῖσθαι μὲν δοκεῖν, ἔργῳ δὲ χρηματίζεσθαι Lys.12.6: abs. in acc., πρόφασιν in pretence, ostensibly, στενάχοντο γυναῖκες Πάτροκλον π., σφῶν δ' αὐτῶν κήδε' ἑκάστη Il.19.302, cf. Hdt.5.33, E.IA362 (troch.), Ar.Eq.466, etc.; opp. τὸ ἀληθές, Th.6.33: in dat., προφάσει Id.3.86; προφάσει τῶν δημοσίων on the pretence that public debts are owing, OGI669.15 (Egypt, i A.D.); προφάσιος [εἵνεκεν], προφάσεως ἕνεκα, Hdt.4.135, Antipho 6.14; προφάσεως χάριν Arist.Pol.1297a14; ἐκ μικρᾶς π. Plb.2.17.3; ἐπὶ προφάσιος Hdt.7.150: folld. by an inf., αὕτη γὰρ ἦν σοι π. ἐκβαλεῖν ἐμέ for casting me out, S.Ph.1034; οὔτε ..ἔστιν οὐδεμία π. τοῦ μὴ δρᾶν Pl.Ti.20c; π. τοῖς δειλοῖς ἔχει μὴ ἰέναι gives them an excuse or plea for not going, Id.R.469c; οὐδεμία σοι π. ἐστιν ὡς .. X.Cyr.2.2.15; εὑρὼν π. BGU 1024 vi 21 (iv A.D.).

b. phrases, πρόφασιν διδόναι, ἐνδοῦναι, allow, afford an excuse, D.43.53, 18.158; οὐκ ἐνδώσομεν π. οὐδενὶ κακῷ γενέσθαι Th.2.87; π. μηδεμίαν θέμενος making no excuse, Thgn.364; π. προτεῖναι put forward a pretext, Hdt. 1.156; π. τὴν Παυσανίεω ὕβριν προϊσχόμενοι Id.8.3; προφάσεις παρέχειν Ar.Av.581, cf. D.10.35, 18.156; προφάσιας εἷλκον kept making pretences, Hdt.6.86; πάσας π. ἕλκουσιν Ar.Lys.726; π. δέχεσθαι Pl.Cra. 421d (cf. ἀγών 111.5); π. εὑρίσκειν τοῦ ἀδικήματος Antipho 5.65; π. καλῶς εὑρημένη Archipp.36; ἔχθρας π. ζητήσουσιν Pl.Phdr.234a, cf. PCair.Zen.270.9 (iii B.C.); π. τινὰ πρεσβείας πορισάμενοι Pl.Ep.350a; π. κατασκευάσαι X.Cyr.2.4.17; ἔχει προφάσεις it is excusable, ib.3.1.27; πρόφασιν ταύτην τῆς διαφορᾶς ποιούμενος Pl.Ep.349d; προφάσεις εὐλόγους εἰλήφεσαν D.18.152; ἐχόμενος προφάσιος Hdt.6.94; ἐπιλαβέσθαι Id.3.36, 6.49; τὰς π. ἀφελεῖν D.2.27; προφάσεως δεῖσθαι Arist. Rh.1373a3: personified, τὰν Ἐπιμαθέος ὀψινόου θυγατέρα Π. Pi.P.5.28.

c. elliptically, μή μοι πρόφασιν no excuse, no shuffling, Ar. Ach.345; μὴ προφάσεις ἐνταῦθά μοι Alex.127.1.

II. the actual motive, purpose, or cause, whether alleged or not, οὔτ' εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος οὔτε τευ ἄλλου Il.19.262; ἐπ' αὐτομολίας προφάσει ἀπέρχονται Th.7.13; τὸ ἐκ προφάσεως τῶν ..στρατιωτῶν δηληγατευθὲν μέτρον ἐλαίου for the purpose of .., PLips.64.2, cf. 8 (iv A.D.); τὴν ἀληθεστάτην π., ἀφανεστάτην δὲ λόγῳ Th.1.23, cf. 6.6, D.18.156, SIG 888.138 (Scaptopara, iii A.D., pl.): esp. as a medical t.t., external exciting cause, ἐκ πάσης π. ἐκτιτ ρώσκουσι they miscarry on any provocation, Hp.Aph.3.12, cf.Epid.3.3, 3.17.ιά, Acut.(Sp.)6; τοὺς δ' ἄλλους ἀπ' οὐδεμιᾶς π ... τῆς κεφαλῆς θέρμαι ..ἐλάμβανε Th.2.49: pl., Hp. Aër.16, Fract.15, al.: generally, cause, σμικρὰ π. ἔξωθεν Pl.R.556e; βραχεῖα π. Hp.Coac.477; ἀπὸ μηδεμιᾶς π. ἔξωθεν ἀξιολόγου Diocl.Fr. 82; φανερὴ π. Hp.Aph.2.41, cf. X.HG6.4.33; ἐπεὶ δέ οἱ ἔδεε κακῶς γενέσθαι, ἐγένετο ἀπὸ προφάσιος τὴν ἐγὼ ..ἀπηγήσομαι Hdt.2.161, cf. 4.145, 7.230; ἄνθρωπός εἰμι, τοῦτο δ' αὐτὸ τῷ βίῳ π. μεγίστην εἰς τὸ λυπεῖσθαι φέρει Diph.106, cf. Men.230,811, Philem.194; βραχείας προφάσεως ἔδει μόνον ἐφ' ᾗ ..δεξόμεθα ..it needed but a little to move us to .., E.IA1180.

2. occasion, θοἰμάτιον δεικνὺς τοδὶ πρόφασιν ἔφασκον, ὦ γύναι, λίαν σπαθᾷς I said propos, ..I took occasion to say .., Ar.Nu.55; ἐπὶ τῇ ἐμῇ π. propos of me, Lys.6.19; ἐπὶ τῇ π. τῆς ἐμαυτοῦ ἀρχῆς on the occasion of my accession, PFay.20.11 (iii/iv A.D.).

III. persuasion, suggestion, dub.l.in S.Tr.662 (lyr.).

IV. preface, τὰς σημειώσεις ὑπὸ μίαν ἐκθησόμεθα π. Dsc.Ther.3.